Pieniądze i Prawo Data publikacji Nie ma Pan takiego obowiązku. Jeżeli sąsiad domaga się od Pana ustanowienia służebności drogowej, musi liczyć się z tym, że będzie musiał zapłacić Panu wynagrodzenie. Wynika to jasno z art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego. Przewiduje on, że w przypadku gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Kodeks cywilny wskazuje, że przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej. Powinno się to odbyć z jak najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które ma prowadzić droga. Jak wynika z powyższego przepisu, służebność drogi koniecznej ustanawiana jest za wynagrodzeniem na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej (właścicieli nieruchomości obciążonych). Powszechnie przyjmuje się, że wynagrodzenie przysługuje właścicielowi nieruchomości obciążonej także wówczas, gdy nie poniósł żadnej szkody w związku z ustanowieniem służebności. Jest ono ceną za prawo korzystania z drogi koniecznej, a nie odszkodowaniem. Obok wynagrodzenia jednorazowego dopuszczalne jest również ustalenie wynagrodzenia w formie świadczeń okresowych. Może ono mieć charakter świadczenia pieniężnego lub świadczenia w naturze. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej jako świadczenie pieniężne może być waloryzowane. Artykuł 145 nie określa zasad ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Jednak powinno tu być uwzględnione zwiększenie wartości nieruchomości, która uzyskała dostęp do drogi publicznej oraz obniżenie wartości nieruchomości służebnej.
Może się zdarzyć tak, że właściciel nieruchomości nie będzie miał dostępu do drogi publicznej ze swojej działki. Wówczas może żądać od właściciela nieruchomości sąsiedniej odpłatnego ustanowienia służebności drogowej. Wysokość wynagrodzenia ustala sąd zasięgając opinii biegłego.
Czy w związku z ustanowieniem przez sąd służebności drogi koniecznej sąd może przyznać wynagrodzenie okresowe (miesięczne) wraz z wynagrodzeniem jednorazowym? Czy są jakieś zasady rządzące tym zagadnieniem (wynagrodzenie jednorazowe, okresowe czy łączone)? Jakieś stanowisko doktryny czy też orzecznictwa? (nazwisko do wiadomości redakcji) Odpowiada Brunon Paul, radca prawny z Krakowa – Służebność drogi koniecznej ustanawiana jest wtedy, gdy nieruchomość nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Właściciel sąsiedniej działki, która taki dostęp ma, umożliwia wtedy przejście i przejazd przez swoją posesję. Jego działka staje się wtedy nieruchomością obciążoną, a działka, na rzecz której ustanowiono służebność – władnącą. Właściciel nieruchomości obciążonej zawsze ma prawo do wynagrodzenia stanowiącego rodzaj rekompensaty za ograniczenie wykonywania prawa własności. Dodatkowo, jeśli poniósł szkodę, może żądać odszkodowania. Potwierdził to Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8 maja 2000 r. (sygn. V CKN 43/2000). Sąsiedzi mogą ustanowić służebność w umowie i dowolnie określić zarówno jej zakres, jak i wysokość oraz sposób wypłaty wynagrodzenia. Właściciel nieruchomości obciążonej może nawet zrzec się wynagrodzenia. Jeśli strony nie są w stanie dojść do porozumienia, sprawę rozstrzyga sąd rejonowy właściwy dla miejsca położenia nieruchomości. Osoba, która składa do sądu wniosek o ustanowienie służebności (zwykle robi to właściciel nieruchomości władnącej), nie ma obowiązku proponować wysokości wynagrodzenia. Jeśli to uczyni, sąd nie będzie ową propozycją związany. Wprawdzie w przepisach nie ma ścisłych wytycznych, jak ustalać wynagrodzenie za służebność, ale w praktyce sądy opierają się na opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Koszt jego powołania obciąża wnioskującego o ustanowienie służebności. Obliczając wysokość wynagrodzenia, sąd bierze pod uwagę spadek wartości działki obciążonej i wzrost wartości działki władnącej oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie obu nieruchomości. Wynagrodzenie może być jednorazowe lub okresowe. To drugie płaci się tak długo, jak długo trwa służebność. Wysokość i częstotliwość opłat ustala sąd. Zwykle posiłkuje się przepisami podatkowymi, które przewidują, że roczna wartość służebności wynosi 4 proc. wartości nieruchomości obciążonej. Wynagrodzenie jednorazowe można uiścić w całości albo – np. gdy jest bardzo wysokie – rozłożyć je na raty. Okres spłaty rat nie może być jednak nieograniczony. Nie praktykuje się łączenia wynagrodzenia jednorazowego i okresowego, natomiast można ustalić wynagrodzenie jednorazowe płatne w ratach, z których pierwsza jest wyższa niż pozostałe. Warto wspomnieć, że możliwa jest waloryzacja wynagrodzenia za służebność, gdy następuje tzw. istotna zmiana stosunków. Może to być na przykład zmiana kwalifikacji gruntu z rolnego na budowlany, wzrost wartości nieruchomości czy zmiana siły nabywczej pieniądza (por. uchwała SN z 8 września 1988 r., sygn. III CZP 76/88).We wniosku należy podać geodezyjne numery działek, na których znajduje się infrastruktura przesyłowa, i nazwę zakładu, który jest jej właścicielem. Trzeba też udokumentować prawa do gruntu poprzez załączenie odpisu księgi wieczystej. Warto zaproponować też wysokość wynagrodzenia za wykonywanie służebności przesyłu. Gdy kupujemy nieruchomość, może okazać się, że nie mamy do niej bezpośredniego dostępu z drogi publicznej, ponieważ otaczają ją inne działki. Czy w takiej sytuacji wolno nam przejeżdżać przez cudzą posiadłość, żeby dostać się do swojej? Aby móc przechodzić przez działkę sąsiada czy korzystać z urządzeń, które doprowadzają do niej media, konieczne będzie ustanowienie służebności. Na czym ona polega i jak ją uzyskać, wyjaśniamy w dalszej części poradnika. Co to jest służebność gruntowa? To rodzaj prawa rzeczowego określonego w art. 285 § 1. i 2. Kodeksu cywilnego. Służebność gruntowa definiowana jest jako obciążenie jednej nieruchomości na rzecz właściciela drugiej nieruchomości (władnącej) prawem, którego treść: upoważnia właściciela nieruchomości władnącej do korzystania z nieruchomości obciążonej w określonym zakresie, ogranicza działania właściciela nieruchomości obciążonej, których może się on w stosunku do niej podejmować, zabrania właścicielowi nieruchomości obciążonej dokonywania określonych czynności względem nieruchomości władnącej, które przysługują mu na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu nieruchomości. Innymi słowy, służebność gruntowa to prawo, którego celem jest jedynie zwiększenie użyteczności jednej nieruchomości lub jej określonej części na rzecz drugiej. Dzięki temu właściciel nieruchomości władnącej ma możliwość dokonywania pewnych działań w stosunku do nieruchomości obciążonej, pomimo tego, że nie należy ona do niego. Przy służebności gruntowej mamy do czynienia z jej odmianą bierną i czynną. Pierwszą określa się działania, jakich nie może podejmować się właściciel nieruchomości obciążonej, które mogłyby utrudnić korzystanie z nieruchomości władnącej. Z kolei czynna służebność gruntowa dotyczy korzystania z działki obciążonej przez osobę władnącą. Przykłady służebności gruntowej Wśród działań, do jakich upoważnia nas przyznana służebność gruntowa, możemy wymienić dojazd przez posesję sąsiada do naszej nieruchomości (służebność drogi koniecznej), parkowanie samochodu na terenie cudzej nieruchomości, korzystanie z sąsiedniej studni, ograniczenie wysokości zabudowy na terenie nieruchomości obciążonej, opieranie muru o mur sąsiada, otwieranie okna, które wychodzi na nieruchomość obciążoną. Ustanowienie służebności gruntowej Ustanowienie służebności gruntowej jest możliwe pod warunkiem, że przyznanie jej nie będzie wiązało się z utrudnieniami w korzystaniu z nieruchomości obciążonej przez jej właściciela. Do ustanowienia służebności gruntowej może dojść w drodze: umowy zawieranej między właścicielami nieruchomości, decyzji administracyjnej, orzeczenia sądu, ugody sądowej, zasiedzenia. Kiedy wygasa służebność gruntowa Do wygaśnięcia służebności gruntowej dochodzi wtedy, gdy: właściciel nieruchomości władnącej dobrowolnie zrzeka się prawa do korzystania z cudzej nieruchomości, o czym mówi art. 246 Kodeksu cywilnego, w ciągu 10 lat od przyznania służebności gruntowej właściciel nieruchomości władnącej nie skorzysta z przysługujących mu praw, dojdzie do tzw. konfuzji - w momencie, kiedy właściciel nieruchomości obciążonej stanie się właścicielem nieruchomości władnącej, i odwrotnie, upływa termin przyznania służebności gruntowej określony w umowie. Zniesienie służebności gruntowej Różnica między wygaśnięciem a zniesieniem służebności gruntowej polega na tym, że w drugim przypadku mamy do czynienia z brakiem porozumienia między stronami, tzn. właściciel nieruchomości władnącej nie zgadza się na zrzeczenie swoich praw. Wtedy konieczne jest skierowanie sprawy do sądu. Zniesienia służebności gruntowej może żądać właściciel nieruchomości obciążonej. W zależności od sytuacji do anulowania służebności może dojść za wynagrodzeniem lub bez niego. Jeśli zastosowane obciążenie nieruchomości jest szczególnie uciążliwe dla jej właściciela oraz przyznana służebność gruntowa nie jest niezbędna właścicielowi nieruchomości władnącej do jej prawidłowego korzystania, wtedy ma miejsce zniesienie za wynagrodzeniem. Natomiast jeżeli obowiązująca służebność gruntowa nie ma już wpływu na pełne korzystanie z nieruchomości władnącej, właściciel nieruchomości obciążonej może ubiegać się o zniesienie prawa bez konieczności wnoszenia opłat. Czym jest nieodpłatna służebność gruntowa To służebność, za którą nie płacimy wynagrodzenia właścicielowi nieruchomości obciążonej. Różnica między nieodpłatną a odpłatną służebnością gruntową polega na sposobie jej opodatkowania. Jak obliczyć służebność gruntową Do opłat za służebność gruntową zaliczamy wynagrodzenie oraz podatek. Wynagrodzenie za korzystanie z cudzej posesji ustala sąd przy współpracy z biegłym. Na jego wysokość wpływa: charakter nieruchomości ( położenie, rodzaj oraz rozmiar), utrata pożytków, zakres ograniczenia działania w stosunku nieruchomości obciążonej przez jej właściciela, zakres i sposób ingerencji w posesję obciążoną przez osobę uprawnioną, umiejscowienie urządzeń, których dotyczy służebność, możliwe skutki korzystania z nieruchomości przez uprawnionego. Zazwyczaj jego górną granicą jest wartość całej nieruchomości obciążonej. Podatek od służebności gruntowej Ustanowienie służebności zarówno odpłatnej, jak i nieodpłatnej, wiąże się z obowiązkiem płacenia podatku, który obliczany jest w zależności od odmiany służebności. W każdym przypadku osobą zobowiązaną do uiszczania opłat jest właściciel nieruchomości władnącej, które naliczane są od chwili zawiązania umowy. Nieodpłatna służebność Przy formie nieodpłatnej obowiązuje nas podatek od spadków i darowizn. W przypadku służebności terminowej podstawą opodatkowania jest roczna wartość świadczenia, czyli 4% wartości nieruchomości obciążonej, pomnożona przez liczbę lat. Z kolei jeśli przy służebności terminowej roczną wartość nieruchomości mnożymy przez 10. Całkowitą wysokość podatku oblicza się według skali zawartej w art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Odpłatna służebność Przy tej odmianie podatek oblicza się od czynności cywilnoprawnych. Tutaj podstawą opodatkowania jest łączna wartość świadczeń udzielanych właścicielowi nieruchomości władnącej pomnożony przez liczbę lat, na jaką została zawarta umowa o służebność. W przypadku opcji bezterminowej podatek obliczany jest na podstawie zawartej w oświadczeniu podatnika wysokości świadczeń za 10 lat. Możliwe jest również ich opłacanie w miarę upływu umowy. Dla osoby korzystającej ze służebności korzystniejsza może się okazać jej płatna forma, ponieważ w tym przypadku uprawniony nie płaci podstawy opodatkowania obliczanej bezpośrednio od wartości nieruchomości. Co to jest służebność drogi koniecznej? Zgodnie z art. 145 §. 1. Kodeksu cywilnego służebność drogi koniecznej ustanawiana jest w sytuacji, kiedy właściciel nie ma dostępu do drogi publicznej, która prowadzi do jego nieruchomości lub znajdujących się na jej terenie budynków gospodarskich. Ustanowienie służebności drogi koniecznej Najczęstszym rozwiązaniem jest zawiązanie umowy między stronami w postaci aktu notarialnego. W przypadku braku porozumienia jest możliwość zwrócenia się o rozstrzygnięcie sprawy do sądu. Służebność drogi koniecznej zazwyczaj jest przyznawana za wynagrodzeniem. Warunkami, które są konieczne do ustanowienia służebności drogi koniecznej, są: brak prawnie zagwarantowanego trwałego dostęp do drogi publicznej, wytyczenie drogi koniecznej w sposób umożliwiający uprawnionemu do odpowiedniego korzystania z niej, z jednoczesnym ograniczeniem szkód, które mogą powstać przez jej obecność na działce obciążonej, uwzględnienie interesu społeczno-gospodarczego. Służebność drogi koniecznej możemy nabyć przez zasiedzenie - czyli w sytuacji, kiedy korzystamy z trwałego i widocznego urządzenia, np. mostu. Opłaty za służebność drogi koniecznej Wynagrodzenie za prawo do korzystania z drogi koniecznej należy się właścicielowi nieruchomości, przez którą będzie ona przebiegać. Wlicza się w nie wysokość możliwych szkód oraz koszty za utrzymanie drogi. Wysokość wynagrodzenia ustalana jest przez sąd. Służebność drogi a prawa i obowiązki właścicieli Podstawowym obowiązkiem właściciela nieruchomości obciążonej jest udostępnienie przedmiotu, którego dotyczy służebność, w tym wypadku drogi koniecznej. Jednak jeżeli uważa, że nie jest ona niezbędna uprawnionemu do właściwego korzystania z posesji władnącej, ma prawo do wystąpienia o zniesienie służebności. Podobnie może postąpić, kiedy obecność drogi koniecznej jest dla niego szczególnie uciążliwa. Z kolei do obowiązków osoby uprawnionej jest zarówno wykonanie, jak i utrzymanie drogi koniecznej, oraz korzystanie w niej w taki sposób, aby nie powodowało to powstawania szkód nieruchomości, na której droga się znajduje. Czym jest służebność przesyłu? Istotą służebności przesyłu, opisanej w art. 305(1) Kodeksu cywilnego, jest obciążenie nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania, np. gazu, na danej działce, lub który już je posiada i znajdują się one na terenie wskazanej nieruchomości. Dzięki służebności przesyłu przedsiębiorca uprawniony jest do korzystania z cudzej posesji w oznaczonym zakresie, potrzebnym do zapewnienia funkcjonowania jego urządzeń. Ustanowienie służebności przesyłu Służebność przesyłu najczęściej powstaje na podstawie umowy, w postaci aktu notarialnego, zawieranej między właścicielem działki a przedsiębiorcą. Za ustanowienie przesyłu właścicielowi nieruchomości przysługuje wynagrodzenie. Zazwyczaj ma ono charakter miesięcznych wpłat dokonywanych przez przedsiębiorcę. Aby obliczyć wysokość należnej kwoty, najlepiej zwrócić się z pomocą do biegłych, ponieważ ustalanie należności na własną rękę może być kłopotliwe. Ponadto jeśli jesteśmy właścicielami takiej działki, warto brać pod uwagę, że wartość tej ziemi spada przez obecność urządzeń. Jeśli nie dojdzie między stronami do porozumienia w sprawie umowy i wynagrodzenia, sprawę można skierować do sądu. Zasiedzenie służebności przesyłu Przedsiębiorca może nabyć prawo własności danej nieruchomości, jeśli przez okres 20 lat korzystał z niej w dobrej wierze korzystał lub robił to w złej wierze przez lat 30. W takiej sytuacji właściciel nieruchomości traci prawo do odszkodowania. Możemy o nie się ubiegać, jeśli urządzenia zostały postawione bez naszej zgody, co często miało miejsce przed zmianą przepisów - wcześniej wystarczyło jedynie pozwolenie na budowę. Takie odszkodowanie ma formę jednokrotnej wpłaty i jego celem powinno być naprawienie szkód powstałych na skutek bezumownego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorcę. Umowa ustanawiania służebności gruntowej, drogi koniecznej i przesyłu Zawiązanie umowy jest podstawowym sposobem, w jaki możemy nabyć dowolną służebność. W takim wypadku konieczne jest, aby oświadczenie właściciela nieruchomości władnącej zostało sporządzone na piśmie, w postaci aktu notarialnego. Forma deklaracji posiadacza działki obciążonej jest dowolna. W zawieranej między stronami umowie powinny znaleźć się takie elementy, jak: rodzaj służebności, której dotyczy porozumienie, informacje dotyczące nieruchomości obciążonej, informacje o nieruchomości władnącej (służebność gruntowa) lub przedsiębiorcy (służebność przesyłu), określony zakres działań, jakich będzie mogła podejmować się osoba uprawniona w stosunku do nieruchomości obciążonej, zapis określający czy wybrana służebność ma miejsce za wynagrodzeniem czy bez dodatkowych opłat, określenie czy służebność przyznawana jest terminowo (na jak długo) czy bezterminowo. Dodatkowo przyznawaną służebność można wpisać do księgi wieczystej. Co daje takie działanie? Dzięki temu osoba, która kupi od właściciela nieruchomość władnącą będzie chroniona w ramach tzw. rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, o czym mowa w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Oznacza to, że służebność przysługuje nowemu właścicielowi działki władnącej, nawet jeśli poprzedni posiadacz przez 10 lat nie korzystał ze swojego prawa.
Służebność mieszkania podlega wpisaniu do księgi wieczystej, przez to każdy potencjalny nabywca z łatwością dowie się o jej ustanowieniu. Służebność mieszkania a dożywocie. Pamiętaj, że służebność mieszkania należy odróżnić od umowy dożywocia. Różnic jest wiele, ale dwie z nich zasługują na szczególne podkreślenie.
Dynamiczny wzrost wskaźników inflacyjnych w USA zwiększyło ryzyko, że wyższe ceny zostaną na dłużej. Głównym czynnikiem, od którego będzie to zależeć jest wysokość płac. W ostatnim czasie widać, że wykazują one silniejszy wzrost. Ryzyko spirali płacowo-cenowej stale rośnie. Wrześniowy CPI w Stanach Zjednoczonych wypadł na poziomie 5,4 proc. Był to już czwarty miesiąc z rzędu, kiedy dynamika wzrostu cen utrzymywała się powyżej 5 proc. Prognozy pokazują, że do końca roku wysokie poziomy raczej się utrzymają. Trwałość inflacji w przyszłym roku będzie w dużej mierze zależeć od tego czy wzrost płac znacznie przyspieszy. Jeśli by się tak stało, spirala płacowo – cenowa zaczęłaby się napędzać, a to przekładało by się na inflację. Najbardziej popularną miarą zarobków jest średnia stawka godzinowa, która jest podawana w ramach miesięcznego raportu z rynku pracy w USA. Przez wiele lat zarobki rosły dość stabilnie i umiarkowanie. Roczna stopa wzrostu znajdowała się w okolicach 2,3 proc. (dla stanowisk nie wymagających nadzoru). Początek pandemii spowodował, że płace dynamicznie wzrosły. Było to spowodowane tym, że pracownicy o niskim wynagrodzeniu stracili pracę. To spowodowało, że średnia podniosła się znacznie. Potem nastąpiło ożywienie gospodarcze, które przyniosło normalizację zarobków. Aktualnie jednak widać, że płace coraz bardziej oddalają się od trendu sprzed kryzysu. Dynamik wzrostu płacy godzinowej w USA, zmiana rod do roku, źródło: Bloomberg Można zaobserwować, że w ostatnich kilku miesiącach dynamiczne zmiany nastąpiły w obszarze niskich wynagrodzeń W rekreacji i hotelarstwie wzrosły one o 9,5 proc. prze
EBD9OCv. wysokość wynagrodzenia za służebność drogi koniecznej
